Bilim insanları, travmalara iyi gelen klasik oyunu açıkladı

Klasik video oyunu Tetris’in, travmatik anıların etkisini azaltmada ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) belirtilerini hafifletmede şaşırtıcı bir potansiyele sahip olduğu ortaya çıktı. İngiltere ve İsveç’ten araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir çalışma, bu popüler oyunun zihinsel sağlık müdahalelerinde nasıl kullanılabileceğine dair umut vadeden bulgular sunuyor.

Çalışma, Covid-19 pandemisi sırasında iş yerinde ciddi travmalara maruz kalan 99 İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) çalışanını kapsıyor. Katılımcılar arasında ölüm vakalarına tanıklık etmek gibi ağır deneyimler yaşamış bireyler bulunuyordu. Araştırmacılar, katılımcıların bir kısmına özel bir tedavi yöntemi olarak Tetris tabanlı bir müdahale uyguladı.

“Imagery competing task intervention” (ICTI) adı verilen bu yenilikçi yöntemde, katılımcılardan öncelikle travmatik bir anıyı kısaca anımsamaları istendi. Ardından, Tetris’in yavaşlatılmış bir versiyonunu oynamaları ve sonrasında Tetris ızgarasını ve düşen blokları zihinsel olarak görselleştirmeleri talep edildi. Bu sürecin temelinde yatan bilimsel açıklama, beynin görsel-uzamsal işlem alanlarının Tetris oyunuyla meşgul edilmesi. Bu meşguliyet, travmatik anıların canlılığını ve yoğunluğunu azaltarak, istenmeyen anıların beyindeki yerini daraltıyor.

Hakemli bilim dergisi The Lancet Psychiatry’de yayınlanan sonuçlar oldukça dikkat çekici. Tetris temelli müdahale alan grupta, dört hafta içinde gözlemlenen travmatik geri dönüş (flashback) sıklığı, diğer gruplara kıyasla tam 10 kat daha azdı. Dahası, altı aylık takip sonucunda bu katılımcıların yaklaşık yüzde 70’i artık benzer travmatik anılar yaşamadığını bildirdi. Yöntem aynı zamanda TSSB belirtilerinin azalmasına da önemli katkı sağladı.

Çalışmaya liderlik eden Emily Holmes, tek bir kısa travmatik geri dönüşün bile günlük yaşam üzerindeki yıkıcı etkisine vurgu yaparak, bu görsel müdahalenin istenmeyen anıların gücünü zayıflattığını belirtti. Karşılaştırma amacıyla, diğer katılımcı grupları standart tedavi aldı veya stres azaltma amacıyla Mozart müzikleri ile ilgili podcast’ler dinledi. Ancak en belirgin ve güçlü iyileşme Tetris müdahalesi uygulanan grupta gözlemlendi.

1980’lerde geliştirilen ve dünya çapında milyarlarca insan tarafından oynanan Tetris, bu araştırmayla birlikte sadece bir eğlence aracı olmaktan çıkıp potansiyel bir dijital terapi aracı olarak ön plana çıkıyor. Uzmanlara göre bu yöntemin en büyük avantajları arasında kolay erişilebilirlik, düşük maliyet, dil engellerini aşabilme yeteneği ve travmatik deneyimleri sözlü olarak ifade etme zorunluluğunu ortadan kaldırması yer alıyor. Çalışmayı finanse eden Wellcome Vakfı’ndan Tayla McCloud, daha geniş çaplı denemelerde benzer bulgular elde edilmesi durumunda bu yöntemin küresel ölçekte büyük bir etki yaratabileceğini ifade etti.

Araştırma ekibi, şimdi bu umut vadeden yöntemi daha geniş ve çeşitli popülasyonlarda test etmeyi planlıyor. Ayrıca, profesyonel rehberlik olmaksızın kullanılabilecek bağımsız bir versiyonunun geliştirilmesi üzerinde de çalışmalar devam ediyor. Sağlık çalışanlarının yoğun baskı altında olduğu bu zorlu dönemde, basit bir video oyununun zihinsel sağlığa destek sunabilmesi, dijital terapilerin geleceği açısından heyecan verici ve umut dolu bir gelişme olarak değerlendiriliyor.